Wat is de stadsgevangenis?
In de stadsgevangenis sloot het stadsbestuur van Enkhuizen alle mensen op die iets verkeerds hadden gedaan. Als je bijvoorbeeld had gestolen, omdat je broertjes en zusjes zo’n honger hadden, kon je voor veertien dagen op water en brood worden gezet. Je kreeg dan elke dag alleen maar een broodje en wat water. Maar in de stadsgevangenis werden ook gevangenen opgesloten om te wachten op de beul. Elk kwartaal kwam de beul uit Haarlem langs om handen af te hakken, te brandmerken of iemand te vierendelen. Dat was geen pretje, dat wachten en vooral wat er zou gaan gebeuren. Gelukkig hebben we niet meer zulke barbaarse straffen!
De stadsgevangenis die je nu kunt zien is gebouwd op het fundament van de oude uit de Middeleeuwen. Die zat vast aan het vroegere stadhuis. Toen dat werd afgebroken zakte de gevangenis scheef. Je wordt er draaierig van, als je er in loopt!

Waar ligt de stadsgevangenis?
De stadsgevangenis ligt achter het stadhuis uit de Gouden Eeuw. Vlak bij de belangrijkste straat van Enkhuizen uit de Middeleeuwen, de Breedstraat. Daarom heet hij ook zo: zo breed waren alleen de belangrijkste straten in een oude stad. Dat de stadsgevangenis is scheef gezakt komt ook, omdat hij op het randje van een dijk is gebouwd, de Westfriese Omringdijk. De Breedstraat ligt duidelijk hoger, kijk maar eens. Hij loopt af naar de haven en de stad zelf toe.

Wanneer werd de stadsgevangenis gebouwd?
Toen het middeleeuwse stadhuis werd gesloopt, nam men meteen de oude stadsgevangenis mee.
Op het fundament werd in 1621 een nieuwe stadsgevangenis gebouwd. Dit scheef staande gebouw is dus een combinatie van een fundament uit de Tijd van Steden en Staten (1000-1500) en de opbouw uit de Tijd van Regenten en Vorsten (1600-1700).